 يادداشت رخشان بني اعتماد به بهانه برگزاري جشنواره سينما حقيقت
دلایل تحریم جشنواره را با تلقی مقابله با مرکزگسترش کوچک و کمرنگ و بی اثر نکنیم
onlycinema.ir -رخشان بنی اعتماد با ارسال نامه ای دیدگاهای خود را درباره جشنواره سینما حقیقت و عملکرد مدیریت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی تشریح کرد . 
متن نامه به این شرح است :
جشنواره سینما حقیقت برگزار شد و بر اساس آن چه که در خبرها آمد، محمد آفریده از مرکز گسترش خواهد رفت. حال در این شرایط راحت تر می توانم نظرم را در باره وقایع اخیر سینمای مستند بنویسم.
تحریم سومین دوره جشنواره سینما حقیقت که خود یکی از امضا کنندگان بیانیه آن بودم، واکنش های زیادی به دنبال داشت.
متاسفانه حقیقتی مسلم که دلیل چنین تصمیم گیری مهمی بود با موضع گیری دفاعی از سوی مرکز گسترش، طبیعتا به نقد عملکرد همان سازمان کشیده شد و داستانهای بعدی را در پی آورد.
بی آن که در پی ارائه تحلیلی از بیانیه تحریم این جشنواره باشم،معتقدم این تصمیم نه به صرف یک واکنش و اثرگذاری کوتاه مدت بلکه بازتاب یک واقعیت نه چندان پنهان گذشته و کاملا آشکار فعلی است که باید به عنوان بحثی جدی همچنان پی گیری شود:بحث "سینمای مستند و مسئولیت و محدودیت های آن ".
اما قبل از این که به این بحث بپردازم،باید تکلیف و موضعم را با دو موضوع روشن سازم،اول جشنواره سینما حقیقت و دوم مدیریت آقای آفریده.
تردید ندارم "جشنواره سینما حقیقت" یکی از مهمترین،لازم ترین و موثر ترین جشنواره های داخلی است. با همه کمی ها و کاستی ها که طبیعتا دوستان جوان فیلمسازم به این وجه آن بیشتر واقفند. نسل ما یاد گرفته ایم و یا چاره ای جز این نداشته ایم که برای بدست آوردن کم ترین مفرها،بیش ترین تلاش ها و صبوری ها را تحمل کنیم و به ذره ذره بدست آوردن عادت کنیم و البته که نسل جوان تر دلیلی بر این مورچه سواری نمی بینند.
با این وجود در نبود فضای تنفس سینمای مستند که در آن سطح انتظارها به چند نمایش نیمچه خصوصی و گاه گداری محدود می شود،وجود جشنواره سینما حقیقت و فضای ایجادشده در امکان برقراری ارتباط با سینماگران دیگر کشورها خود غنیمتی بوده است که نمی توان منکر آن شد.
مورد دوم عملکرد مرکزگسترش سینمای مستند و تجربی است.
معتقدم این مرکز نسبت به دیگر نهادهای سینمایی،موفق تر عمل کرده است. چرایی چنین عقیده ای با در نظر داشتن شرایط حاکم بر سینما،بخصوص وضعیت بی پناه بچه ناخواسته آن،سینمای مستند است.
آب باریکه تولید سینمای مستند که نبودش دلخواه سیاست گذاران فرهنگی و بودش موجب زحمت بوده و هست،با همان حمایت های نه چندان کافی مرکز گسترش ادامه پیدا کرد،که اگر این هم نمی شد هیچ سیاست گذار دولتی نگرانی ای از بابت آن نداشت.
در شرایطی که سازمان ها و نهادهای دولتی قائم به فرد و نه براساس سیستم اداره می شوند،باید به کارنامه مدیریتی محمد آفریده در طول دهه گذشته امتیاز مثبت داد.
پس با توجه به دلایلی که اشاره کردم و مرور دوباره بیانیه،مشخص است که تحریم مستندسازان بر مبنای موضع گیری نسبت به مرکز و یا نقد و تعطیلی جشنواره سینما حقیقت نبوده است.
جشنواره در ابتدایی ترین تعریف،ویترین نمایش تولیدات تازه است و ابتدائی ترین تعریف از سینمای مستند (اگر نگوییم در همه جای دنیا،لااقل در ایران و از آن محدودتر به تعبیر جمعی از مستندسازان اجتماعی ما) بازتاب واقعی شرایط اجتماعی است و مستندساز در قبال رویدادهای جامعه خود نمی تواند و نباید که منفعل باشد.
این به آن معنا نیست که تولیدات یک ساله،یک سره،معطوف به بازتاب یک رویداد واحد شوند اما چگونه می شود رخدادی به این وسعت را شاهد بود و حتی یک نشانه از آن،در جشنواره ای که نام حقیقت بر خود دارد،ندید چگونه می شود ناظر بر آن چه که گذشت و می گذرد بود و به کوچه علی چپ زده،جشنواره را با همان شوری بر گزار کنیم که در دوسال گذشته بسیاری از فیلمسازان از جمله خودم در آن سهیم بودیم.
دلایل تحریم جشنواره را با تلقی مقابله با مرکزگسترش کوچک و کمرنگ و بی اثر نکنیم. بحث این است که سینمای مستندی که به سیلی روی خود سرخ نگهداشته و بی هیچ حمایتی کشان کشان مسیر خود را می رود،در لازم ترین زمان استفاده از ابزار بیانی خود،از عمل باز مانده است.
در زمانه ای که تنها رسانه تصویری کشور،دوربین های اش را بر آن چه می خواهد نشانه می رود،من مستندساز اگر که دوربینم خاموش بماند خیانت به تاریخ است. و دوربین هایمان خاموش ماند،مستندسازان کتک خوردند ومجوزها به تمسخر پاره شد.
برای مستند سازی که دغدغه جامعه خود را دارد،فیلم زیرزمینی ساختن افتخاری نیست که می شد این کار را کرد و مطمئنا کسانی ناگزیر از شرایط بازدارنده چنین نیز کرده اند.
از یاد نمی برم که در همان دوران با کسان متعددی گفتگو کردیم بلکه اهمیت امنیت مستندساز را یادآور باشیم و اجازه روشن کردن دوربین هایمان را بگیریم اما پاسخ ها که در خود معنای گسترده ای به وسعت تحریف تاریخ داشت این بود که نگران نباشید به اندازه کافی وقایع ثبت می شود.
آیا این شرایط قابل پذیرش برای ادامه حیات سینمای مستند است؟ آیا می خواستیم در نخستین رویداد سینمای مستند،بعداز آن همه که بر ما و ملت گذشت حضور پیدا کنیم و دلمان را به طرح اشاراتی خوش کنیم که مطمئنا عقلانیت محضورات جمعی،حتی از آن هم بازمان می داشت؟
"جشنواره سینما حقیقت" برگزارشد. امسال رای ما بر تحریم بود تاسالی دیگر که اگر رای مان بر شرکت باشد،بی شک با همان رغبت دو دوره قبلی در آن حضور یابیم،حتی اگر آنان که در همین دو دوره گذشته هم به حد وفور با برگزاری آن آشکار و نهان مخالف بودند بخواهند مانع شوند. ما به دیده شدن فیلم هایمان در جمع های کوچک عادت کرده ایم.می شود جشنواره ای برگزار کرد به وسعت نمایش خانگی،اما بود.
در آخر، بازهم از "محمد آفریده" یاد می کنم که بی شک در دوران کاری خود،ورای توقع از عملکرد یک مدیر دولتی عمل کرد و برگزاری جشنواره سینما حقیقت نیز نتیجه تعامل به جای او با خانواده مستندسازان بود.
رخشان بنی اعتماد . بیست و نهم مهر ماه هشتاد و هشت
منبع: ایلنا
کلمات کليدي :
|
